12/16/2014

Opgesloten in een Vierhoek

Opgesloten in een vierhoek, Rosa Menkman interview Groene Amsterdammer
░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░      
Opgesloten in een vierhoek, Groene Amsterdammer December 2014. 

Al zeker honderd jaar zit de wereld van het beeld opgesloten in een vierhoek. Als glitch-kunstenaar zoekt Rosa Menkman de grenzen van de technologie op.
Door Roos van der Lint

Een aantal jaar geleden reisde Rosa Menkman tijdens een residency in een bus door Mexico. Na een lange rit door de woestijn en over bergen arriveerde ze in het groene Xilitla, een gebied waar Sir Edward James, patroon van Salvador Dalí en René Magritte, zich ooit vestigde om zijn eigen aspiraties als kunstenaar te verwezenlijken. Midden het oerwoud legde hij een steil aflopende tuin aan, een oase van watervallen, zwembaden en ‘surrealistische’ architectuur – architectuur die eigenlijk geen architectuur is. In zijn ontwerp staan zuilen die geen plafond of dak te dragen hebben, trappen met zwevende treden die nergens heen leiden en betonnen handen die als grijze bomen uit de subtropische grond steken. James vond in Xilitla de ruimte voor een plek van onbegrensde mogelijkheden, een ervaring waar Menkman naar op zoek was. De inmiddels vervallen tuin inspireerde haar bij het ontwikkelen van Xilitla, een digitale wereld die nu vrij is te downloaden van het internet.
In Xilitla navigeert je personage, een janushoofd met het lijf van een soort veelkantige schaar, door een wereld waarin kleuren overtrekken als stofwolken, rijen zuilen op elkaar gestapeld staan en piepende en knarsende computergeluiden de ruimte met strepen lijken te vullen. Als je beweegt, bewegen verschillende dimensies door elkaar heen. Klassieke game-elementen als een score halen en een eindbaas verslaan zijn er niet bij. Het is onmogelijk om te weten waar je je bevindt; als je van de wereld afvalt, val je erbovenop. In Xilitla kun je niet doodgaan en niet winnen. Een doel is er niet, net als in de surrealistische wereld van James.
Als Menkman – blauw geverfd haar, een ketting met geometrische vormen om haar nek – haar laptop openklapt om Xilitla live te laten zien, verschijnt onder aan het beeldscherm een sticker met de tekst ‘Too much of art’. ‘Je moest mijn leven eens zien, dan moet je wel een connectie met de echte wereld houden, anders word je gek.’
Geboren in 1983 is Menkman zelf geen digital native, een positie die in haar voordeel werkt. Haar generatie is de laatste die nog actief een wereld zonder internet heeft gekend en een analoge vorm van educatie genoot. Juist dat sleutelmoment stelt haar in staat om beide systemen te begrijpen en te vergelijken. In het vakgebied van de digitale kunst, een genre binnen de mediakunst, specialiseerde zij zich in glitch kunst. Ze schreef The Glitch Moment(um) (2011) en doet als practice-based PhD-kandidaat aan Goldsmiths onderzoek naar een verwant onderwerp: digitale resoluties. Bij een resolutie in oorlogstijd kunnen nooit alle partijen winnen en datzelfde geldt voor digitale resoluties. Je kunt nu eenmaal niet de beste video maken die het snelste loopt met de meeste kleuren en de meeste pixels. Er zijn afspraken waarbij je bepaalde mogelijkheden aan anderen onderschikt. De vraag is waar de grenzen van die afspraken liggen, en waarom.
Op het moment van onze ontmoeting is Menkman bezig met de voorbereidingen van ‘Born Digital’, waar twee werken van haar in zijn opgenomen, waaronder Xilitla dat het MOTI ook aankoopt. En dat heeft wat voeten in de aarde. Hoe laat je een interactief kunstwerk zien op zaal, en in een publicatie? Hoe conserveer je deze zich constant ontwikkelende vorm van kunst? Je kunt er vergif op innemen dat de digitale kunstwerken van vandaag over tien jaar niet zonder meer tentoon te stellen zijn. En dan is er nog een eigendomskwestie. Digitale kunst hoort thuis op het internet, waar het een eigen leven leidt. Menkman ziet screenshots van haar werk voorbijkomen in de Facebook-headers van anderen, mensen maken er videoclips van. Voor ‘Born Digital’ ontwikkelde Menkman een interface, een ervaring van het werk in het museum. Het MOTI koopt Xilitla vervolgens aan als environment, met alle bijbehorende documentatie. En nee, Xilitla verdwijnt daarmee absoluut niet van het internet. 

Waar houdt een glitch-kunstenaar zich mee bezig? 
‘Technisch gezien is een glitch het beste te omschrijven als een onbedoelde en onverklaarbare consequentie van een verstoring binnen één of meer digitale informatiestromen. Een glitch is dus de verstoring van een verwachte ontwikkeling binnen een digitale technologie. Als glitch-kunstenaar neem je dit technisch falen naar een meer conceptueel, sociaal inzicht. Je speelt als het ware met het verwachtingspatroon van de kijker. Je kan mensen bewust maken van hoe zij verwachten dat een technologie zich moet gedragen en ze leren om op een andere manier naar media te kijken.’

Op welke manier doorbreekt Xilitla een verwachtingspatroon? 
‘Door een ander soort van functionaliteit toe te voegen aan het medium videogame. Xilitla is gebouwd in een videogame-engine: ik wilde werk over het doorbreken van verwachtingspatronen juist niet plaatsen binnen de geijkte Vimeo- of YouTube-interface. Alleen in een rare, gebroken wereld zouden mensen echt goed moeten kijken en hopelijk het idee krijgen dat je veel meer kunt doen met videogametechnologie dan alleen een spel spelen. Het online magazine Wired downloadde Xilitla en recenseerde het als videogame. Ze zeiden dat het super saai was en als videogame had gefaald.’

Was dat niet precies de bedoeling? 
‘Nee, ik wilde graag dat ze Xilitla zouden beschrijven als wat het is. Ik noem het zelf een videoscape, gebaseerd op het concept van architectuur als een set van limieten. Architectuur bepaalt wat je wel en niet doet in een ruimte. Dat geldt voor een kamer maar ook voor software. Ik wilde de architectuur van een videogame-engine eens niet als een set van limieten laten werken, maar gewoon als placeholder van al het andere dat je er ook mee kunt doen.’

Op het internet is ruimte oneindig groot, wat zijn dingen waar je tegenaan loopt op zoek naar een ruimte zonder limieten? 
‘Alle software en hardware hebben limieten, toch? En ik ben niet tégen begrenzingen en functionaliteit. Maar het is wel zo dat systemen, niet alleen computersystemen maar allerlei soorten systemen, op dit moment zo complex zijn dat we soms vergeten om er vragen over te stellen. En omdat de meeste systemen gemaakt zijn om ‘transparant’ mee te werken, weten we niet eens meer welke facetten van een systeem ondervraagd kunnen en mogen worden. Mogen is een belangrijk woord, want we mogen vaak geen vragen meer stellen. Door dat toch te doen, worden nieuwe mogelijkheden zichtbaar.’

Kun je een voorbeeld geven? 
‘Video technologie heeft zich ontwikkeld vanuit celluloid; bewegend beeld gevangen in vier hoeken. Alhoewel video nu ook binnen de computer bestaat en dus functioneert als een digitaal materiaal, opereert het nog altijd binnen het dogma van vier hoeken. Technisch gezien is dat niet nodig. Maar heb jij ooit een video gezien die vijf hoeken had, of acht? Waarom eigenlijk niet? Omdat de conventie van het videosysteem via resoluties tot een quadrilateral is ontwikkeld. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor fotografie, tekstverwerking en het beeldscherm. Wij hebben zeker honderd jaar, sinds de eerste elektronische technologieën, in een vierhoek in de wereld vastgezeten. Daar zijn natuurlijk praktische redenen voor: het is minder complex om een video met vier hoeken per frame te calculeren dan een video met negen hoeken. Maar aan de andere kant, als je video binnen een andere hoekenstructuur zou toepassen, zou je op een meer modulaire manier met je medium en content kunnen omgaan.’

Waarom is dat belangrijk? 
‘Ik vind belangrijk dat kunstenaars en ontwerpers die met de computer werken zich beseffen dat digitaal materiaal niet alleen nieuwe eigenschappen, maar ook nieuwe mogelijkheden brengen. Een video kan bijvoorbeeld bovenop een andere video worden afgespeeld. Hierdoor ontstaat een collage van niet twee, maar drie dimensies (plus tijd en geluid). Een ander voorbeeld van een ouderwets, eenkennig medium is tekstverwerking. Ook dit medium zou moeten worden uitgebreid: tekstverwerking volgt nog steeds de vorm van een lineair narratief. Alhoewel we haast nooit meer van A naar B lezen, is het overzicht, de index en de interface nog altijd gebouwd op het concept van lineariteit. Je zou via tekstverwerking ook bijvoorbeeld een modulair boek moeten kunnen schrijven, waarin je een duidelijk overzicht hebt van wat het betekent om van hoofdstuk A naar F naar C te gaan. Daarnaast geloof ik dat dit soort materieel onderzoek de kunstenaar meer macht over zijn werk geeft. Wanneer een kunstenaar een plaatje aanlevert bij een kunstinstituut gebeurd dit vaak met behulp van een compressie. Compressies zijn ontwikkeld om transmissie en communicatie sneller (en beter) te laten verlopen. Compressies snijden vaak bepaalde elementen uit een plaatje weg om de data die het plaatje zou moeten representeren, kleiner te maken. De JPEG compressie bijvoorbeeld, snijdt per blok waarden van licht en kleur weg (luminance en chrominance). Als kunstenaar moet je van het bestaan van deze regels afweten omdat ze automatisch vast stellen wat er wel en niet belangrijk is aan jouw plaatje. Dit probleem is waar mijn tweede werk “A Vernacular of File Formats” in de tentoonstelling Born Digital over gaat’

Wie bepaalt die regels? 
‘Wij doen een heleboel dingen via regels waar anderen geld aan verdienen. De International Organisation of Standardization (ISO) stelt al sinds 1947 patenten op die uiteindelijk worden doorverkocht. Het gaat om standaardiseringen van schroeven, taal, voedsel en schoenzolen, maar dus ook over computersystemen. Regels zijn nodig en ik geloof dat ISO het goed bedoeld, maar tegelijkertijd, laten we ons wel realiseren dat dit de ultieme Big Brother in actie is en dat uit een periode voor George Orwell 1984 schreef (1949). ISO dicteert hoe wij onze media gebruiken en sluit daarmee een heleboel mogelijkheden uit, waarvan wij niet meer weten of we die misschien wel handig zouden vinden. Je zou Yves Klein eens moeten vertellen dat bepaalde kleuren blauw niet zo belangrijk zijn voor hem. Dat is belachelijk! Stel je voor: iemand die John Cage verteld: sorry, noise boven 44.1 kHz knippen we weg, want die kunnen we toch niet horen. Dat is gewoon absurd.’

Ben je zelf dan bijvoorbeeld ook niet actief op Facebook? 
‘Ja, natuurlijk wel. Ik geloof niet dat wanneer je kritisch tegenover resoluties staat, je ze dan moet afzweren. En ook niet dat je buiten het systeem kunt leven. Juist door er onderdeel van uit te maken, de randen van het systeem op te zoeken en te kijken waar je er mee kunt spelen, kun je het grootste verschil maken.’

Xilitla is te downloaden via xilitla.beyondresolution.info



12/15/2014

[Radical] Digital Materialism :: Born Digital at Moti.

Jan-Robert Leegte, Rafaël Rozendaal, Studio Moniker, Rosa Menkman at Born Digital, Moti Breda
This weekend, Born Digital opened at the MOTI Museum for Design in Breda, Netherlands. The exhibition will be open until the 28th of June 2015 and I think that if you can make it you definitely should! 

A Vernacular of File Formats, Rosa Menkman at Born Digital, Moti, Breda.
The exhibition carries quite a few wonderful works and also a great instalment of Xilitla with custom build controller. And A vernacular of File Formats with special macroblock wallpaper. The prints and videos are installed according to compressions size and year of compression. So its kind of an infographic meets art.. I guess..

I did a couple of interviews for the exhibition and every time, I had to explain the title of the show; “Born Digital”. It seems that both journalists and critiques love to take the title as a reference to the artists exhibiting, being “Born Digital”. That is funny, because .. I am simply not born digital; I was born as a physical material (in a meat-suit ; ) and even though I use quite some Facebook I am still not (completely) digital (yet). But ok .. maybe the deal of this exhibition is to open up a discussion about art terminologies yet again… 

Ever since I was invited to take part in this exhibition I have understood the title as a reference to a genre of work of which its origins can be traced back into digital cultures: software, interfaces, mediation, etc. The works on display in this exhibition find their origin or references in computer or calculation cultures in one way or another. The content of the exhibition is thus more or less born digital. Or: post-digital Vaporwave made by digital pioneers, digital settlers and digital immigrants working with natively digital materials. OK, that last sentence was just a joke on those who really digg that e-culture niche marketing slang. 

I do not believe this is an exhibition about artists picking up their ‘digital paintbrush to paint with pixels’ or whatever nonsense a Dutch newspaper (NRC) wanted to describe it as (even after I had firmly stated in the same interview that this exhibition is not about anything remotely close to painting, when they asked me if I also like to paint... and what my connections to traditional art are) 

I realise that amongst a subset of post-digital cyberpunks it has become incredibly hot (and quite humorous) to describe yourself as a digital painter (or paint printer creating lenticular paintings, digital painting or inkjet paintings Ito, Cortright, Rozendaal, etc>). That kind of choice of vernacular opens up a debate that I think should be taking place (again) quite soon, as it also comes with a whole lot of problematics and misgivings. 

In any case digital painting is not the subject of this exhibition and I feel that in this case its the result of strongly conservative, misguided journalism. I would rather call it “radical digital materialism”. Now what do you think about that?




11/07/2014

// Everything is designed. the rest, what you cant see, is noise



            
Is what Donna Haraway once wrote in her 1985 manifesto. In this text Haraway describes the blurred boundaries between human and animal, animal-human and machine, and physical and non-physical. 
We are all cyborgs. This text and assumption is what inspired me to rename my blog into "Sunshine is in my Throat" in 2007. If you ever wondered, thats that.
            


   A write up of  a Day of Noise                    
Saturday the 25 of October, Sonic Acts and ArtEZ Academy for the Arts presented A Day of Noise in Eindhoven as part of the Dutch Design Week. Here is a write up of the day I did per request of Sonic Acts.
                                                        

Our day of noise takes place at TAC, the Temporary Art Centre Eindhoven, as part of the Dutch Design week. TAC is a beautiful space, with a huge industrial open floor plan. A space of endless possibilities. However, for the occasion of the Dutch Design week, the space is filled with pastel-coloured design lamps and vectorized tea cups exposed in a designerly fashion. 
   Everything but momentous..

Workshop Gijs Gieskes during A Day of Noise by Sonic Acts
   The hacklab however is hosted in a back room, away from this collection of new Dutch Cute. The location kind of reinforces the ‘group’ feeling but also makes it harder for outsiders to enter during the day. A lot of the Dutch Design visitors only dare to peek into the room of noise and then move on. I guess they see this weird nest of wires and feel that this is not what they came for.
   
The day starts with a workshop hosted by Gijs Gieskes , who lives in the neighbouring village Geldrop. In my opinion, Gieskes, a qualified industrial designer, is best described as an electro-magician. His creations are some of my favourite contraptions in the world of electronic art. Their existence oscillates between conductive drawing, synthesizer and breaded wire clusters, that act as objects I would have thought never needed to exist. But then, when I finally encounter them, their existence does seem necessary somehow. Maybe Gieskes’ greatest contribution to contemporary music is the ways in which he continuously expands the field of musical instrument building. 
   
A hard drive embedded in an analogue synth kit, a Casio that keeps crashing and rebooting following only the rules of chance art. Euro rack modules that light up the room while a clock keeps step. It’s funky. 
   
   The Stigma of the Wire 
We start by breadboarding simple LED oscillator circuits. Soon these designs patch into other weird musical toys, in which the LEDs play only an uncertain role. Throughout the eight years I have known Gijs and his work, he has become more and more a LED man. These days I believe every device he builds incorporates several if not many of the little lights that blink in response to electrical pulses. 
While our tables gradually fill with LEDs, pieces of plastic, toys, wires and resistors, Gottfried Haider and I talk about the general act of concealment at (media) art events. Wires are tucked away, circuits are obfuscated and surfaces polished white (or indeed pastel). These easy-on-the-eye surfaces actually strengthen the stigma of the wire: as a sign of production wires seem to signify the mindset ‘it was just created, it must be dangerous’, or ‘with this product we indeed failed to participate in the great wireless age’. The actual circuitry, which is where I believe the magic of electronics lives, is not part of the final presentation. According to this superficial divide, the artist-engineer can only exist in the back room, where knowledge lives, but where the audience keeps away. 
But then again, maybe it was just Dutch Design week and we focus on (end) design here.
   
Hilel Schwartz
   Kairos as moment/um
 
A lecture begins. Hillel Schwartz takes us on a hike through a cultural history of noise, or as he calls it, ‘a poetic excursion of grime and time’. Schwartz explains how the Greeks divided the experience of time into three different forms. 
First there is aeon time. This is universally ongoing and impersonal time. As an eternal flux and flow it is always ‘just there’. Schwartz connects aeon time to background noise, the noise that has been there since the Big Bang, the noise that will always exist and is usually suppressed but remains part of any system. 
Secondly, there is Kronos, from which the term ‘chronology’ stems. Kronos refers to linear, one directional time, business time or incremental, daily routine time. Schwartz connects Kronos to repetitive noise, such as the noise of a dripping faucet. It is sickeningly rhythmic and does not move backwards. 
Finally there is Kairos, which is best described as the time of opportunity. This time is dangerous and thrilling, however it can also present itself subtly. Schwarz connects Kairos to the noise of revolution. It is the shriek of invention. The time when someone urges you to seize the moment. 
Schwartz states that there is no word in modern language that can function as a translation of Kairos. However, I believe that moment/um** would take its place gracefully. As I described in  the Glitch Moment(um) The concept of moment(um) is twofold:

first of all there is the moment, which is experienced as the uncanny, threatening loss of control, throwing the spectator into the void (of meaning). This moment then itself becomes a catalyst, with a certain momentum. Noise turns to glitch when it passes a momentary tipping point, at which it could tip away into a failure, or instead force new knowledge about the glitch’s techné, and actual and presumed media flows, onto the viewer." (p. 31) 
   
**I have started to write moment(um) as moment/um for a while now, for Barthes-tic reasons - I don't understand how I got away with writing it with parentheses to begin with. 
   
For purposes of illustration: a wonderful moment of Kairos or moment/um takes place when the performance evening finally breaks. Gieskes’ table looks, as always, like a Wunderkabinet of electronics. Everybody stands very close, to catch a glimpse of the intrinsic instruments he is about to play. I think they expect the noise concert to start any time now and they are all probably listening for some kind of noisy composition. 
   
   Gieskes' kairos 
Gijs introduces the instruments and his practice with the help of video examples and funny internet anecdotes. Sometimes he plays the sounds of the instruments and provides a voice over, in order to explain what we are listening to and why it looks and sounds the way it does. A couple of minutes in, a visitor behind me asks when Gijs will finally start playing his concert. I laugh quietly because I know that this is already the concert. We are here, right now. 
Gijs' untraditional form of concert composition is easily mistaken for a show and tell. Or maybe it is in fact a show and tell performed as concert. Whatever it is, when I ask Gijs about it, he confirms it definitely is a concert to him. 

I don't think we should see Gijs' concert derive as an isolated event or praxis. There is of course a long tradition of artists who realise that during a concert, they do not strictly have to please their audience. A concert mode offers many forms of freedom that artists can take advantage of - time, space, instrument or composition are just a few of the parameters of this freedom. 
What is new to me is the introduction of reflective narration about music and the perfomance of instrument as show and tell as a concert mode. Although the voice and narration as instrument surely is quite traditional. In any case, its besides the point of Kairos to get all historic here. 

   Lyrebird performance
Another concert I recently visited comes to mind: Goodiepal at the Dentist, London, August 2014. Goodiepal is known to talk a lot during his concerts, mimicking or emulating music genres, while using his voice or mouth, sometimes more than any other instrument readily available. Goodiepal masters the art of tactical whistling, breathing - in and out - and singing new moment/um into classic and cliché, pop and folk music genres. Interestingly enough, right after Goodiepals concert last August I witnessed a similar kairos-resistance event. Someone came up to Goodiepal and asked: do you ever even play music at your concerts anymore?   

Whether it is /*because or */although the voice is the oldest instrument out there, it definitely makes for one of the most scrutinised, yet interesting instruments I have witnessed of late (open the floor to Holly Herndon references later).
Especially when it comes to a genre that has the Lyrebird as its spirit animal - a bird who has sunshine in her throat. 

"what bird has the most elaborate, the most complex and the most beautiful 
song in the world. My guess is that there must be lots of contenders, but this bird must be one of them. The superb Lyrebird from South Australia." - David Attenborough. 


                                                                                                                     

11/04/2014

//        ☄ LAST DATES OF 2014 ☄

When you enter a Tulgey Cube __ you might never come out.
A strange and epic thing just kind of happened; this blog quietly broke into its 10th year. Can I state that I am now officially a bloggin' grandma? And ..I am still using blogspot? In any case, although its been quiet over the last months, I am not planning to give the writing up yet.. so lets see what the coming month brings ;)

13/12/2014 ─|─ 29/03/2014 Group exhibition Born Digital @ MOTI, Breda, NL
04/12/2014 ─|─ 11/12/2014 Group showThe C(h)roma Show Indiranagar, Bangalore. 
04/12/2014 ─|─ Screening: My 1 minute in Ways of Something, PAF Czech Republic. 
01/12/2014 ─|─ show: XilitlaHypersalon Nadja at Hypersalon, Miami. 
28/11/2014 ─|─ Screening: Ogen Blik 2, Nutshuis Den Haag, NL.    
21/11/2014 ─|─ Screening: GIFBITES @Chatrooms2, SF, US.    
19/11/2014 ─|─ Lecture: New and Newer Media @HGK FHNW, Basel, Sw.    
15/11/2014 ─|─ Screening: My 1 minute in Ways of Something @Chatrooms1, SF, US.
14/11/2014 ─|─ Screening: LONG WINTER Year Three The Great Hall in Toronto, Ca.
08/11/2014 ─|─ Talk: TATE Britain. 10 min talk + screening London, UK. 
03/11/2014 ─|─ 15/03/2015: Group exhibition: Coded after Lovelace @ Dundee, Sc. 
07/11/2014 ─|─ 08/11/2014 3xLunar Storm during Vertical Cinema - LIFF28, Leeds, UK.
07/11/2014 ─|─ Screening @Message (NOT) received, Richardson, Texas, US.
07/11/2014 ─|─ Group show: Game art in Knowable Space, NY, US. 
03/11/2014 ─|─ 15/03/2015: Group exhibition: Coded after Lovelace @ Dundee, Sc. 
31/10/2014 ─|─ Live visuals: Impakt, Utrecht, NL. 
31/10/2014 ─|─ Exhibition: On responsibility Old ministry of Finances, Den Haag, NL